Rechtspraak van de schepenbank
Over de lezing:
“op alles wel ende rijpelijk gelet”
Rechtspraak van de schepenbank
“Sa lijff om lijff de ziel voor den duijvel; Ick sal Boxtel in brand steken” roept Henrick Haren alias van Seumeren, als hij in 1693 met eenen oproerigen en vrevelmoedigen geest op de publieke straat Michiel de Lavigne met een mes aanvalt. Hij wordt door de drossaard gearresteerd en voor de schepenbank van Boxtel aangeklaagd.
De schepenbank was vóór 1795 het belangrijkste bestuursorgaan van de dorpen en steden in de meierij van ‘s-Hertogenbosch. Daarnaast waren de schepenen bevoegd als rechter op te treden. Verschillende schepenbanken bezaten zowel de lage als de hoge jurisdictie. Dat betekent dat de schepenen zowel in civiele zaken als in criminele procedures konden vonnissen, en zelfs lijfstraffen en de doodstraf konden opleggen.
De rechtsgang voor de schepenbank is bewaard gebleven in de criminele en civiele rollen, de procesdossiers en de adviezen van rechtsgeleerden in het schepenbankarchief van de diverse plaatsen van de meierij. Tussen al het juridisch jargon door schetsen ze een bijzonder beeld van het dagelijks leven in de zeventiende en achttiende eeuw.
Behalve de achtergronden van de rechtspraak van de schepenbank komen in de lezing ook echte dossiers aan de orde. Ze gaan onder meer over caféruzies, defloratie, roddel en achterklap, onbetaalde rekeningen, bedelarij, alimentatie, echtscheiding, stroperij en diefstal. Over de katholieke en protestante notabelen, maar ook over de gewone mensen die genoodzaakt waren den wegh van Regt innen te gaan.
Anton Neggers
Over Anton Neggers
Mijn naam is Anton Neggers (Boxtel, 1959).
Ik ben afgestudeerd als jurist en werkzaam in het HBO. Geschiedenis was van jongs af aan mijn grote passie.
Op mijn veertiende bezocht ik voor het eerst een archief om op zoek te gaan naar mijn voorouders. Na de stamboom van de familie Neggers en mijn eigen kwartierstaat had ik zoveel informatie verzameld over de heerlijkheid Oirschot en Best dat ik mij ook in de locale en regionale geschiedenis ging interesseren. Genealogie en geschiedenis zijn voor mij onlosmakelijk met elkaar verbonden. Inmiddels strekt mijn onderzoeksgebied zich uit over het hart van de voormalige meierij van ‘s-Hertogenbosch. Mijn bevolkingbestand telt inmiddels meer dan 250.000 personen die vanaf de middeleeuwen woonden in Oirschot, Best, Oost- en Middelbeers, Boxtel, Liempde, Esch, Haaren, Sint-Oedenrode, Gemonde, Sint-Michielsgestel en (verre) omgeving.
In 1986 publiceerde ik mijn eerste artikel. In 2001 verscheen de Genealogie Neggers. Mijn artikelen verschenen onder andere in Gens Nostra, de Brabantse Leeuw, Campinia, het Genealogisch Tijdschrift voor Oost-Brabant en InBrabant. Ze gaan over uiteenlopende onderwerpen, zoals het plaatselijk bestuur in de achttiende eeuw, de politieke reformatie , Spaanse jonkers en Hollandse baronnen in Brabant, en de kut van Dora van Son. In 2007 verscheen mijn boek Schelmen en Hontsvotten Werck, over de moord op de drossaard van Oirschot in 1735.
Ik ben voorzitter van de afdeling Kempen- en Peelland van de Nederlandse Genealogische Vereniging, en voorzitter van Heemkundekring de Heerlijkheid Oirschot
Datum: donderdag 15 januari 2026
Locatie: Brede school De Dassenburcht, Jacob Catsstraat 1-3, 5671 VP Nuenen
Aanvang: 20:00 uur